Michel ten Hoove Wie schrijft blijft

Verdeel en Heers

V

Al langere tijd bestaat het vermoeden dat de social media giganten als Facebook en Youtube gebruiken mensen doet radicaliseren. Er is ook een term voor; down the rabbit hole, ontleent aan de titel van het eerste hoofdstuk van het boek Alice in Wonderland. Volgens deze theorie wordt iemand steeds verder een complottheorie ingetrokken doordat steeds extremere berichten voorgeschoteld worden. Omdat het voor deze bedrijven maar één ding belangrijk is; zo lang mogelijk op hun website blijven rondhangen.

Haat, desinformatie en politieke onrust

Als fervent twitteraar valt het me ook op hoe ontzettend sterk de stroom aan bizarre fake news berichten zijn die mensen rondpompen door zich suf te retweeten. Ik word er zo chagrijnig van dat ik rücksichtslos iedereen die zich daaraan bezondigt blokkeer. Heb geen zin mijn tijdlijn te laten verzieken door dat soort lui.

Dat social mediabedrijven mede verantwoordelijk zijn voor de verregaande radicalisering van hun gebruikers was tot voor kort een onbevestigd vermoeden. Tot anderhalve maand geleden een voormalig medewerker van Facebook aan de bel trok en een klacht indiende bij de autoriteiten. Volgens haar zorgt het beleid van haar voormalig werkgever ervoor dat haat, desinformatie en politieke onrust versterkt wordt. Als bewijs nam de klokkeluider duizenden pagina’s aan interne Facebook documenten mee.

Facebook klokkenluider Frances Haugen in het CBS programma 60 minutes.

Rel rond whatsapp

Dit is niet de eerste keer dat Facebook in opspraak komt. Zo was er ook de rel rond het verzamelen van data door het bedrijf Cambridge Analaytica, waardoor het mogelijk was mensen die mochten stemmen voor het Brexit referendum op microniveau te bestoken met informatie. Een nog niet eerder vertoonde manier van beïnvloeding van kiezers.

En wat te denken van de rel rond de aangekondigde verandering van de gebruikersvoorwaarden van Whatsapp. Waardoor het platform niet meer op zichzelf stond maar daarmee verzamelde gebruikersdata door Facebook met andere bedrijven mocht worden gedeeld. Deze aankondiging was voor mij de reden over te stappen van Whatsapp naar Signal en mijn Whatsapp account volledig te verwijderen. Facebook en Instagram heb ik daarentegen nog niet verwijderd. Nog niet definitief althans. Ik heb de accounts al wel eens opgezegd maar na een tijdje me toch weer opnieuw ingeschreven.

feit en fictie

In het verlengde van dit brekende nieuws van de laatste dagen las ik vandaag de Machiavellilezing van schrijfster Roxanne van Iperen. Een uitermate interessant betoog over hoe het vertrouwen van de burgers weer hersteld kan worden. Door de instituties en de waarheid te koesteren. Volgens van Iperen worden door kwaadwillende leiders bewust verschillende versies van de waarheid verkondigt. Zodat er voor de burgers geen gedeelde waarheid, geen gedeelde realiteit meer is. Is die er wel dan willen mensen immers een gedeelde oplossing zoeken. Is die er niet dan bestrijden de ‘zij’ en de ‘wij’ elkaar te vuur en te zwaard en lijkt er in de maatschappij een soort loopgravenoorlog te zijn ontstaan. Volgens de Facebook klokkenluider met de sociale media als versterker.

Tijdens mijn stage bij de KRO-NCRV ben ik aanwezig geweest bij de jaarlijkse KIM lezing, die dat jaar gehouden werd door Russisch-Britse schrijver/journalist Peter Pomerantsev. Hij hield een uitermate interessant betoog over hoe volgens hem momenteel een informatieoorlog woedt die de democratie ernstig bedreigt. Het Cambridge Analytica schandaal was net achter de rug. De bestorming van het Capitool in Washington op 6 januari 2021 zou toen waarschijnlijk nog voor onmogelijk zijn gehouden. Volgens Pomerantsev is het noodzakelijk dat de sociale media verregaand vanuit de overheid gereguleerd wordt.

Peter Pomerantsev kwam in VPRO’s Tegenlicht uitgebreid aan het woord over de informatieoorlog en wat hiertegen te doen is.

Over de auteur

Michel ten Hoove

Gadgetsgek. Heeft notitieboekjes- en pennentik. Trots op zijn zoon. Na 31 jaar afgestudeerd aan opleiding journalistiek. Nieuwsjunk. Klantenservicemedewerker.

Reageer

Door Michel ten Hoove
Michel ten Hoove Wie schrijft blijft