Michel ten Hoove Wie schrijft blijft

Teveel informatie

Nieuws mijden is tegenwoordig een onmogelijke opgave. 24/7 word je met de voortdurende nieuwscyclus geconfronteerd. Voor de nieuwsjunks onder ons een zegen. Voor mensen die de neiging hebben overprikkeld te raken een ramp.

Schrijfster Iris Boter tweette vandaag dat ze een column van Luuk Koelman wilde uitprinten om deze regelmatig te herlezen. Dit zette mij aan het denken. Op het gevaar af een ‘toe opa vertel’ verhaal te gaan ophangen moest ik denken aan hoe nieuwsproductie en -consumptie in pakweg de afgelopen drie decennia erg veranderd is. De afgelopen dertig jaar heb ik drie keer enige tijd journalistiek gestudeerd. Nooit was het hetzelfde. De ontwikkelingen binnen het vakgebied stonden bepaald niet stil.

1990

De eerste keer dat ik aan de opleiding journalistiek begon was in 1990. In 1989 had ik mijn HAVO diploma gehaald en wilde direct doorgaan met de HBO opleiding Journalistiek in Zwolle. Ik werd uitgeloot en begon alsnog een jaar later.

Nieuws was in die periode nog traag. De val van de Berlijnse muur was vandaag de dag waarschijnlijk veel snel tot de huiskamers doorgedrongen dan toen het geval was. Destijds beschikte ik over drie publieke televisiezenders, waarvan de nieuwste loot aan de tak pas op 4 april 1988 voor het eerst uitzond. Commerciële Nederlandstalige televisie deed pas zijn intrede op 2 oktober 1989 RTL Veronique voor het eerst uitzond. Nu beschik ik over 158 televisiezenders en kan ik kiezen uit meerdere on-demand streamingdiensten. Ondertussen zit er nog steeds 24 uur in een etmaal.

En wat te denken van de snelheid waarmee in het internetloze tijdperk nieuws geproduceerd werd? Er was één NOS Journaal om half negen ‘s avonds op Nederland 1. De krant ‘zakte’ ook één keer per dag. De voortdurende tussentijdse nieuwsupdates via de websites van de verschillende media die nu zo gewoon zijn waren toen ondenkbaar.

Toen ik journalistiek ging studeren moest ik een heuse typemachine en bijbehorend kopijpapier kopen. Ik kreeg les in het uitrekenen van koppen met een lineaaltje. De manier waarop nieuws geproduceerd werd was trager dan traag.

In het nu onvoorstelbaar gedateerd overkomende ‘De wondere wereld’ werd een futuristisch wereldbeeld geschetst dat nu ronduit lachwekkend overkomt. Voor één van mijn docenten aanleiding om een toekomstbeeld te schetsen waarbij allerlei innovatieve toepassingen tot één geheel zouden zijn samengesmeed. Hij schatte in dat het nog zo’n vijf jaar zou duren voor iedereen het normaal zou vinden een computer te gebruiken. Ook voor het consumeren van nieuws.

Bij mijn eerste poging journalistiek te studeren kwam ik niet verder dan het eerste propedeutische jaar. Ik ging werken en daarnaast als vrijwilliger voor de lokale omroep werken. Opnames maakten we met een ouderwetse, loodzware bandrecoder van het merk Uher. Items monteerden we ook met grote spoelenrecoders. Old school dus. Toen ik medio jaren negentig freelancer werd bij RTV Oost waren net de digitale geluidsdragers DAT en MD disc in opkomst. De digitale montagesoftware Dalet deed zijn intrede. Wat een feest was dat.

2001

Eind 1997 begon ik aan een baan als verzekeringsadviseur bij ABN AMRO. Carrière maken binnen de bank- en verzekeringswereld leek een reële optie. Na twee reorganisaties doorstaan te hebben begon het toch weer te kriebelen. Zou het lukken alsnog de opleiding journalistiek af te maken? Ik besloot in deeltijd journalistiek te gaan studeren. Naast mijn werk als verzekeringsadviseur en ondernemingsraadlid zat ik twee avonden per week in de schoolbanken. Op dinsdag- en donderdagavond.

Op 9 september 2001 zou ik voor het eerst ‘s avonds college hebben. Na een ondernemingsraadvergadering reed ik rond drie uur ‘s middags over de A28 van Arnhem naar Zwolle. Radio 1 op de autoradio. Ineens het eerste bericht over de Al Qaida aanslag op het World Trade Center in New York. Verbijstering alom. Veel was in eerste instantie nog onduidelijk.

Eenmaal in Zwolle aangekomen waren de eerste beelden van een zich in de noordtoren borend vliegtuig op televisie zichtbaar. Nu journalistiek gaan studeren was wel heel bijzonder. De snelheid waarmee het nieuws tot ons kwam was al veel groter dan in 1990 het geval was. Na gestaag de eerste drie jaar te hebben afgerond besloot ik met de opleiding te stoppen. Werk, gezinsleven en studie lieten zich nauwelijks combineren.

Social Media bestond toen nog niet. Facebook kwam in februari 2004. Youtube startte op valentijnsdag 2005 en Twitter startte in 2006. Men kon nog niet vermoeden hoe baanbrekend dit zou blijken te zijn.

2018

Jarenlang bleef het aan mij knagen dat het niet gelukt was de opleiding journalistiek succesvol af te ronden. Dus trok ik de stoute schoenen aan en benaderde eind 2017 de dekaan om te informeren of alsnog afstuderen een optie was. Dat bleek het geval te zijn. Ik moest me dan alleen wel als voltijdsstudent inschrijven.

Dus ging ik in deeltijd twee dagen per week werken en stroomde ik in het derde jaar van de opleiding in. Fake nieuws was al een begrip. De traditionele media had de afgelopen jaren verschrikkelijk onder druk gestaan. Mensen wilden immers niet meer betalen voor nieuws. Vertrouwden de old school media ook niet meer zonder meer. In de docureeks ‘Iedereen journalist’ werd op een treffende manier duidelijk gemaakt voor welke uitdaging de journalistiek gesteld werd.

De moderne journalist kan en doet alles. Kan zelf een website onderhouden, fotografeert, filmt en neemt audio op. Monteert of bewerkt ook alles zelf. Het kost tegenwoordig ook niks meer. Een hoogwaardige recorder zoals de Zoom H5 kost nog geen driehonderd euro. Videomontagesoftware zoals Da Vinci Resolve is gratis en audioediting software zoals Hindenburg kost ook maar een fractie van wat je vroeger voor Dalet moest betalen.

In 2020 studeerde ik na 31 jaar alsnog af aan de opleiding journalistiek. Met een podcast die crossmediaal ondersteund werd met een uitgebreid websiteartikel. Iets wat ik onmogelijk geacht had toen ik in 1990 mijn stukjes tikte op de mechanische typemachine die ik gekocht had.

Over de auteur

Michel ten Hoove

Gadgetsgek. Heeft notitieboekjes- en pennentik. Trots op zijn zoon. Na 31 jaar afgestudeerd aan opleiding journalistiek. Nieuwsjunk. Klantenservicemedewerker.

Door Michel ten Hoove
Michel ten Hoove Wie schrijft blijft